Eğitim:
OSMANLI DÖNEMİNDE BOLU SANCAĞINDA YAŞAYAN AZINLIKLAR
 Osmanlı Devleti ,yapısı gereği çok uluslu çok dilli ve çok dinli bir devletti.Abdulhamit döneminde oluşturulan Birinci Meclis-i Mebusan’da bu durum kendisini göstermiştir.Kanun-i Esasi’de belirtildiği üzere her 50.000 nüfusa bir vekil seçilecekti. Seçim işleminde de geçici olarak bu seçimde mebusları vilayet meclisleri seçtiler. Her vilayet gösterilen sayıda mebusu seçerek İstanbul’a yolladı. Seçimlerin sonucunda teşekkül eden mecliste, vekillerinin Osmanlı vatandaşlarına oranına bakıldığında, gayrı Müslimlerin sayı itibariyle daha avantajlı durumda olduğu görülür. 50 bin’e bir vekil sistemi şu şekilde gerçekleşmiştir : 133.367 Müslüman erkeğine 1 vekil düşerken, 107.557 Hıristiyan erkeğe 1ve 18.750 Yahudi erkeğe 1 vekil olarak neticelenmiştir. Böylece mecliste 71 Müslüman, 44 Hıristiyan ve 4 Yahudi vekil yer almıştır.

Anadolu’dan İstanbul’a ve Avrupa’ya yegane geçiş yolu üzerinde bulunan doğal güzellikleri ve verimli topraklarıyla tanınan Bolu’da da azınlıklardan insanların yaşadığı anlaşılmaktadır.

İmparatorlukta kuyumculuk, sarraflık, bankacılık, hekimlik ve mimarlık gibi işler genellikle azınlıklar tarafından yürütülmüştür. Örneğin, II.Mahmut döneminde Bolu Şehri'ne ait şer'iyye sicilleri incelendiğinde burada bulunan Gayrimüslimlerin büyük çoğunluğunu Ermenilerin oluşturduğu ve bunların uğraştıkları çalışma kollarının çeşitli alanlarda olduğu gözlenmektedir: Kuyumculuksarraflık, kerestecilik, çerçilik, kahvehane İmparatorlukta kuyumculuk, sarraflık, bankacılık, hekimlik ve mimarlık gibi işler genellikle işletmeciliği gibi.Ayrıca 1613 yılında Bolu'ya gelen Polonyalı gezginSimeon şehirdeki Ermenilerin . boyacılık ve kaftancılıkla uğraştığını söylemektedir. Yine 1808 yılında Bolu’ya gelen Fransız seyyah AdrienDupre ise şehirdeki Gayrimüslimlerin altın işi ile uğraştıklarını bildirmektedir(Semavi Eyice, "Tarihte Bolu", Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Belleteni, Mayıs-Haziran, 47/326:1-20, s.8.)

Üniversitemiz Öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Mehmet Süme, Bolu’da eski ve yeni iki Ermeni mahallesi olduğunu kaydederek 17’nci yüzyıldan itibaren Bolu’da yaşamaya başlayan Ermenilerin 1914 yılında Bolu’da 1220 kişi olduklarını” açıklamıştır.(Mehmet Süme, Bolu’da Yaşayan Ermeniler,Ef/dergi/aibu.edu.tr.2015)

XIX. yüzyılın Bolu sancağında Ermenilerin yoğun olarak yaşadıkları yerler Bolu, Göynük, Bartın ve Ereğli' olduğu bilinmektedir.O tarihte Bolu merkezde 15 mahalle mevcut. Bunlar Tabaklar, Hocabey, Çukur, Semerkant, Aslahattin, Camii Kebir, İhsaniye, Çıkınlar, Karaçayır, Camii Cedid, Akmescidin, Akçukur, Gölyüzü, Karamanlar, Ermeni mahalleleri.Ermeni Mahalle'si bugünkü Aktaş Mahallesi'nin biraz doğusuna düşen yerleşim yeridir. Halk arasında Gavurlar Mahallesi olarak bilinir.Mahalle de iki tane de kilise olduğu bilinmektedir.

Bolu’da yaşayan Ermenilerin oluşturduğu ve halk arasında “gavur” mahallesi olarak bilinen mahalle tarihçilerin tespitlerine göre,Abdülmecid döneminde Rusların baskısından kaçıp Osmanlıya sığınan Ermeniler tarafından kurulmuştur.

Tanzimat ile birlikte kendilerine sağlanan haklar kapsamında, Ermeniler vilayet meclislerinde, mahkemelerde görev almışlar 1869 yılında Bolu Belediye Meclisinde Agop Ağa, sandık emini Tekfur Ağa, idare meclisinde ve diğer kurumlarda Kirkor, Mıkırdıç, İstefan, Karabet, Sökkes, MihranAğa vb.gibi isimlerde önemli görevler üstlenmişlerdir.

Osmanlı İmparatorluğunun zor dönemindebaşta Cafer Bey çetesi  olmak üzere Bolu'ya gelen çetecilerle müşterek hareket eden,komitacılık faaliyetlerine katılanErmeniler,Bolu halkının tepkisi ve çatışmalar sonucunda çıkan yangın sonucu oturdukları mahalleleri tamamen yok olmuş, çoğu Bolu'yu terk ederek at yaylası üzerinden Akçakoca'ya kaçarak, oradan da İstanbul'a göçmüşlerdir.

Bolu Sancağında sadece Ermeniler değil az sayıda diğer millet ve dinlerden insanlarında yaşadığı Bolu Sicilleri defterlerinden anlaşılmaktadır.

 

YARARLANILAN KAYNAKLAR;

- Milli Kütüphane'de bulunan Bolu ŞeriyeSicilieri 851 No'lu Defter (851 :71B) (1250- 1252/1834- 1836).

- Bolu ŞeriyeSicilieri 852 No'lu Defter (852:79A) (1230-1232/1815-1817).

- Bolu ŞeriyeSicilieri 865 No'lu Defter (856:IOA) (1236-1238,1241/1820- 1823,1825/1826).

- Bolu Şeriye Sicilleri 856 No'lu Defter (856:7A) (1236-1238,1241/1820- 1823,1825/1826)

- Bolu Şeriye Sicilleri 870 No'lu Defter (870:18 B7) (1252-1257/1836-1841).

- Enver Konukçu, "Jean-BaptisteTavemier ve Simeon'a Göre Bolu", Çele-Bolu (1965) Ağustos, 28/27, s.4.

-Nadir Garipoğlu,Bolu Sancağında Ermeniler ,25.09.2014 Bolu Gündem Gazetesi

-Mehmet Süme, Bolu’da Yaşayan Ermeniler,Ef/dergi/aibu.edu.tr.2015

-Semavi Eyice, "Tarihte Bolu", Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Belleteni, Mayıs-Haziran, 47/326:1-20, s.8

 

Anahtar Kelimeler
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
banner115

ZEHRA KULALI GEZİCİ BASIN AÇIKLAMASI
Eğitim Sen, 24 Kasım,

Haberi Oku