Gündem:
TÜKETİM HARCAMALARINDA EN BÜYÜK PAY HANGİ KALEME AİT?

Küçük kentler, kasabalar ve köylerdeki ulaşım talebinin göreli azlığı dikkate alındığında, büyükşehirlerde yaşayan aileler açısından bu yükün çok daha fazla olduğunu hatta gıda harcamalarının üzerine çıktığını söylemek de mümkün.

Konut ve Gıda harcamaları bir önceki yıla göre düşerken, ulaşım harcamaları artmış. 2014 yılı itibarıyla hane halkı başına aylık ulaşım giderimiz 507, fert başına ise 241 TL. Hesaplamada ortalama hane halkı geliri, 2848 TL olarak alınmış.

Ulaşım harcamalarının durumu, aile bütçesi içerisinde tuttuğu yerin büyüklüğünün yanı sıra, artış hızı açısından da şaşırtıcı. Ulaşım harcamalarının 2003’te, yani AKP’nin ilk iktidar yılında, hane halkı toplam tüketim harcamaları içerisindeki payı yüzde 9,8 iken geçen 12 yılda neredeyse 2 kat artarak yüzde 17,8’e yükselmiş.



Gelire göre sıralı % 20'lik gruplarda tüketim harcamalarının türlerine göre dağılımı. Türkiye, 2003-2014 (Kaynak: TÜİK)

2014 yılı için, aylık 4.193 TL ve altında gelire sahip haneler, yani toplumun yüzde 80’lik bölümü için bu artış 2 kattan da fazla olurken, hane halkı geliri, aylık 4.193 TL üstü kesim açısından, yüzde 21,9’luk payla en önemli harcama kalemi haline gelmiş durumda.

Verinin bileşenleri arasındaki dağılımın, yani yüzde 17,8’in ne kadarının araç alımı, araç bakımı veya doğrudan ulaşım için ödenen ücretlerden oluştuğunun bilinmiyor olması, söz konusu rakamların sosyoekonomik açıdan taşıdığı anlamı daha detaylı analiz etmemizi engelliyor olsa da, gerek niceliksel gerekse de oransal artışın tüm gelir gurubundaki hane halkları bütçeleri içerisinde ciddi bir yük haline geldiğini söylemek mümkün. 

BU OLAĞAN DIŞI ARTIŞIN NEDENİ NE

Şüphesiz ki bu olağan dışı artışın en önemli nedeni, AKP iktidarı ile doruğa ulaşan, kentsel ranta, kentsel hizmetlerin özelleştirilmesi ve mafyalaştırılmasına dayalı yanlış kentleşme politikaları. Kentlerin kırı yiyerek, doğayı tahrip ederek kontrolsüz ve daha çok ulaşım talebi yaratacak bir şekilde yayılmasının/saçaklanmasının bizzat kamu yatırımları ile (ulaşım, konut, vb) teşvik edilmesi. Ulaşım yatırımlarının (kredi, altyapı, taşıt, vb.) dış mali kaynak ve teknolojiye bağımlı olması.

Mekansal planlamanın, kentsel ulaşım sistemlerinin, ulaşıma ilişkin alt yapı yatırımları ve özellikle toplu taşıma sistemlerinin özelleştirilmesi yoluyla rant ve toplumsal guruplar arasında kaynak aktarımının, siyasi çıkarcılığın aracı haline getirilmiş olması. Kentte bir yerden bir yere gitmek zorunda olan herkesin, ister istemez siyasi çıkarcılığa o veya bu şekilde kaynak aktarmaya mecbur bırakılması. Özellikle toplu ulaşımın kamu hizmeti olmaktan çıkarılarak özel çıkarlarının konusu haline getirilmesi…

İşin daha da kötü olanı, daha yaşanabilir adaletli kentler oluşturmaya değil, kentsel rantın dağıtımına müdahale ederek ve doğrudan ekonomik kaynak aktarmak yoluyla siyaseti kontrol etmeye dönük kentsel politikaların bir başarı öyküsü, siyaset yapma biçimi olarak genel kabul görürü hale gelmesi.

Doların değerinin, 3 TL’yi kalıcı olarak aştığı bu günlerde, ulaşımda yeni zamlar için seçim sonuçlarının beklendiğini söylemenin abartılı veya kötü niyetli bir yorum olmadığı kanısındayız.

Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
banner115

SEÇİM 4 KASIM'DA
Bolu’ CHP merkez ilçe kongresi 4 Kasım Cumartesi günü İl Kültür Müdürlüğü salonunda…

Haberi Oku