DR. FARUK GÜÇLÜ YAZDI:BAHİRE BEDİZ MOROVA

DR. FARUK GÜÇLÜ YAZDI:BAHİRE BEDİZ MOROVA

Halk arasında “Bediz Morova” olarak bilinen Bahire Bediş Morova Aydilek 1897 tarihinde Bosna’da doğmuştur. Babası Hasbi (Bedi) Bey, annesi Esma Hanım’dır. Ailesi ile birlikte Bolu’ya yerleşmesi sebebiyle ilk ve ortaöğrenimini Bolu’da tamamlamıştır. Resim öğretmeni olan Bahire Hanım, Bolu Kız Sanayi Mektebi’nde 4 yıl görev yapmış, 1927 yılında gözlerindeki bir rahatsızlık nedeniyle mesleğini bırakmak zorunda kalmıştır. 1930 yılından itibaren Bolu Belediye Meclisi üyeliğinde bulunmuş, Cumhuriyet Halk Fırkası teşkilatında ve Bolu Halkevi’nde çalışmıştır. Morova kadın hakları ile kadınların seçme ve seçilme hakları konusunda ciddi mücadele vermiştir.Kadınlar, Türkiye’de 1930 yılında sahip oldukları haklarıyla, il ve ilçe meclislerinde oldukça az sayıda temsil olanağı bulabilmiştir. Bahire Bediz Morova’da 1930 yılında Bolu Belediye Meclisine seçilen ilk kadın üye olmuştur. Bu dönemde Bolu Belediye Başkanı Vasıf Kulçak’tır.

Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, 17 Temmuz 1934 tarihinde Bolu’ya geldiğinde kendisine aynı akşam Bolu Halkevi’nde verilen yemekte, Türk kadınının siyasî hakları ve Türk dili çalışmaları üzerine konuşulmuştur.Bahire Hanım da burada etkileyici bir konuşma yapmıştır. “Atatürk, konuşmasıyla dikkatini çeken Bahire Hanım’a çeşitli konularda sorular yöneltmiş ve onunla fikir alışverişinde bulunmuştur. Öz Türkçe ile ilgili söyleşiler sırasında Atatürk, resim öğretmeni oluşu nedeniyle kendisine “süs, bezek, nakış; resim, heykel, şekil” anlamlarına gelen “Bediz” ismini önermiş; yeni soy adını bir kağıda yazarak ve imzalayarak vermiştir. Aynı yemekte Atatürk kendisine “Seninle, Türk kadınının temsilcisi olarak Meclis’te çalışmak isterim.” diyerek milletvekilliği teklifinde bulunmuştur”(Yasemin Türkan Tunalı, Atatürk Ansiklopedisi).

5 Aralık 1934’te Türk kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanınması üzerine, Bahire Bediz 1935 Genel Seçimleri’nde CHF’den milletvekili adayı gösterilmiştir. Seçime katılan tüm ikinci seçmenlerden aldığı 1352 oyla V. Dönem TBMM’ne Konya Milletvekili seçilen Bahire Bediz Morova, böylelikle Türkiye’nin ilk kadın milletvekillerinden biri olmuştur. Konya’dan seçilen ilk kadın milletvekilidir. Seçildiği 01 Mart 1935 tarihinde 27 Aralık 1938 tarihine kadar Milletvekili olarak görev yapmıştır. Bediz Morova’nın neden Bolu değil de Konya milletvekili seçildiği de tartışma konusudur.Mecliste Gümrük ve İnhisarlar (Gümrük ve Tekel) Komisyonu üyeliğinde bulunmuştur.Konya’dan seçilmiş bulunan kadın milletvekili Bediz Aydilek’in şerefine 17 Şubat günü Konya Halkevi Temsil Kolu tarafından 120 kişilik bir  çay ziyafeti verilmiştir

Türkiye’de kadın haklarının sağlanması konusunda çalışan Morova, 1939 seçimlerinde tekrar adayı gösterilmeyen Morova’nın siyasi hayatı bu dönemle sona ermiştir.

İsimleri ve soyadları Atatürk tarafından değiştirilen kişiler arasındadır Bediz hanım, Bahire olan ismi Bediz olarak değiştirilmiştir.

(Twitter Mehmet Emin Birpınar’dan alıntı) Bolu’nun tanınmış ailelerinden Eczacı Faik beyevli olan Bediz hanım bir çocuk annesidir.Siyasal yaşamının sona ermesinden sonra İstanbul’a taşınıp ticaretle uğraşmıştır.Atatürk’ün 27. ölüm yıldönümünde, 10 Kasım 1965 tarihinde İstanbul’da vefat etmiştir. Bolu Belediyesi şehirde bir sokağa Bediz Morova ismini vermiştir. Bediz Morova kadın hakları savunucusu olduğu kadar milletvekili seçildiği Konya ilinin çeşitli sorunlarını da gündeme getirmiştir. Yararlanılan Kaynaklar AKDAĞ Ömer; 1935 Konya Genel Seçimleri, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2014 ATALAY, Ahmet (2009), “Aydilek, Bahire Bediz Morova”, Konya Ansiklopedisi, C. I, s. 366-367. DUROĞLU, Sibel (2007), “Türkiye’de İlk Kadın Milletvekilleri”, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih (Türkiye Cumhuriyeti Tarihi) Ana Bilim Dalı, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara. GÜROL, Ş (1935), “Saylavımız B. Bediz Aydilekle”, Ekekon, S. 1 (14 Mart).
 

Güncelleme Tarihi: 05 Mart 2022, 22:36
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER