DR. FARUK GÜÇLÜ YAZDI:MUDURNU HALKEVİ VE ÇALIŞMALARI

DR. FARUK GÜÇLÜ YAZDI:MUDURNU HALKEVİ VE ÇALIŞMALARI

1932 yılında kurulan Halkevlerinin ülke geneline yaygınlaştırılması kapsamında ilk kurulan Halkevlerinden birisi Bolu Halkevi’dir.

Akçakoca, Mudurnu, Göynük ve Gerede ilçelerindeki Halkevleri ise 22 Şubat 1935’te açılmıştır. Mudurnu Halkevine bağlı olarak açılan Halkodalarından Ovabaşı ve Kilözü 1945’te, Sırçalı, Gökveren ve Ekinveren Halkodaları ise 1950’de çalışmalara başlamıştır.

Mudurnu Halkevinin ilk başkanı esnaf olan Hakkı Armutçu olmuştur. Soyad kanunundan sonra “Büyükarmutçu” soyadını almıştır. 1937 de M. Halay, 1941 de Mahir İçöz,1948de Fehmi Aksoy ve 1949 de Nadir Sarıbay Mudurnu Halkevi başkanı seçilmiştir.

Mudurnu Halkevi faaliyetlerinin incelenmesinde; 1935’te açılışından sonraki altı aylık raporunda yedi kez toplantı yapıldığını ve Kızılöz köyünde meydana gelen yangın sonucu yangın zedelere 45 liralık bir yardım da bulunulduğunu anlaşılmaktadır. O zaman kasaba olan Mudurnu’da  bulunan ve gözleri görmeyen biri erkek biri kadın olmak üzere iki kişi İstanbul Gureba Hastanesine gönderilmiş ve gözlerinin açılması sağlanmıştır. İlkokul öğrencilerine kitap, kalem ve defter yardımı yapılmıştır.

Mudurnu Halkevinde, Köycüler kolu bir yıllık çalışması içerisinde yetmiş köyde muhtarlarla birlikte halkevlerinin açılışı ve ödevleri hakkında konferanslar vermiştir. Yine köyde bulunan halkın bütün ihtiyaçları karşılanmaya çalışılmıştır.

(A.İzzetBengüboz arşivi/Armutçular Konağı Sitesi)

Mudurnu Halkevi açılışına ait tarihsel bir fotoğraf ; Cumhuriyet ilkokulu önü .FotoğraftakilerA.İzzetBengüboz,Fuat Armutçu, Saip Kazan, Okul Müdürü İsmail Hakkı Bey, Jandarma Komutanı. O yıllarda Mudurnu Fotoğrafçısı Ahmet İzzet Bengiboz’dur

Mudurnu Halkevi, Güzel Sanatlar, Temsil, Sosyal Yardım, Köycülük, Spor, Kütüphane ve Yayın” şubelerini oluşturarak faaliyetlerini yürütmüştür. Müsamere, konferans, konser etkinlikleri ve müzik, okuma-yazma, biçki-dikiş kursları açmış, Kızılay ve Çocuk Esirgeme Kurumları yararına yardım baloları düzenlemiştir.

Mudurnu Halkevi’nin 6 ana faaliyet kolu bulunmaktadır. Güzel Sanatlar Kolu Başkanı Maliyede çalışan tahsildar Tahsin Baltacıoğlu, üyeler Mehmet Canaoğlu(saatçi) yönetiminde çalışmıştır. Temsil Kolu; tapu memuru Tahsin Korukçu(başkan),Milli Eğitim memuru Galip Sümer(üye) ve Zabıta Komiseri Sıtkı Erhan(üye) oluşmaktadır. Sosyal Yardım Kolu; Kunduracı Emin Baltacıoğlu(başkan),Müftü Übeydullah Doğdu(üye),Kunduracı Mustafa Bozoğlu(üye),Nüfus memuru Ahmet Benliboz(üye) oluşmaktadır. Köycülük Kolu; Kaymakam Kadri Özkazanç başkanlığında keresteci Nadir Özkan(üye) oluşmaktadır. Spor Kolu; Öğretmen Haydar Vural ,Memur Mehmet Emin Köseoğlu’ndan(üye) oluşmaktadır. Kütüphane ve Yayın Kolu; Hakim Reşat Aybar başkanlığında kunduracı Mehmet Emin Karabeyoğlu(üye) ve Fırka katibi Cahit Anlatan’dan(üye) oluşmaktadır.

1935 yılı Mart ayı başında Halkevi Fırka Salonu’nda, Temsil Şubesi’nin hazırladığı “Himmetoğlu” adlı tiyatro oyununu sahnelemiştir.Sosyal Yardım Kolu Yararına Eşya Piyangosu 21 Eylül 1947 tarihinde düzenlenmiştir.

2 Mayıs 1937 günlü Son Posta Gazetesi haberine göre; Mudurnu Halkevi, kaymakam İbrahim Sayın başkanlığında Pelitözü Köyü’ne giderek bir müsamere sergilemiştir.

Demokrat Partinin iktidara gelmesi ile 14 Mayıs 1950 tarihinde gerçekleşen seçimden hemen sonra, TBMM'de 8 Ağustos 1951 tarihinde kabul edilen ve 11 Ağustos 1951 tarihinde Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 5830 sayılı kanun ile Türkiye genelindeki bütün Halkevleri kapatılarak malları hazineye devredilmiştir. Böylece kültür ve sanat faaliyetlerine büyük bir darbe indirilmiştir.

İlk defa 14 merkezde açılan halkevlerinden biri Aydın Halkevidir. Aydın Halkevinin açılmasında dönemin CHP Aydın Milletvekili olarak Adnan Menderes’in emeği geçmiştir. Aydın Halkevi’nin açılışından bir süre başkanlığını Adnan Menderes yürütmüştür.(Müslime Güneş, Adnan Menderes ve Halkevleri, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, C.XII)

8 Mart 1951 Tarihli Vakit Gazetesi haberine göre Başbakan olan merhum Adnan Menderes Halkevlerini kurmak “faşistvari” bir hareket olarak nitelendirmektedir.

Halkevlerinin ülkemize ve insanımıza verdiği bir zarar olduğuna dair veri mevcut değildir. Ancak Halkevlerinin ülkemiz kültür ve sanatına sağladığı katkılar ve yayınları saymakla bitmez.

Yararlanılan Kaynaklar

Anıl Çeçen ;  Atatürk’ün Kültür Kurumu Halkevleri, Cumhuriyet Yayınevi, İstanbul, 2000.

Mehmet Tunçkol; Mudurnulular Derneği org.tr

Doç. Dr. Nuray Özdemir;Türkocağı ve Halkevi, Bengüboz-Anadolu’dan Bir Tanık ,Pelin Ofset. Ankara-2016

Müslime Güneş; Adnan Menderes ve Halkevleri, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, C.XII

Seda İlikhan; Eğitsel Bir Mekan Olarak Yaygın Eğitim Çalışmaları Bolu Halkevi Örneği(1932-1951) İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi,2019

Ceyhun Polat; Halkevlerinden Bir Kesit Bolu Halkevi (1932-1969) s: 73. YLT. Selçuk Ünv. Sosyal Bil. Ens. Konya 2010

YelizOkay; Bolu Halkevi Dergisi Abant’ın Halkbilim Açısından İncelenmesi, Ordu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, C 2, S 4. 2011. ss 96-113.

Güncelleme Tarihi: 09 Mayıs 2022, 11:09
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER