“EVLATLARA İYİ BAKIN”

“EVLATLARA İYİ BAKIN”

        28 mart 1920 pazar günü,  Bolu Müdafaa-ı Hukuk Cemiyeti kurucularından, Dertli Gazetesi sahibi  Mehmet Şükrü Bey'in Karaçayır’daki konağında(*)  telaşlı  bir faaliyet vardır. İstanbul'dan gelecek misafirler için hazırlıklar yapılmaktadır. Kafile akşam konağa gelir, kapıda karşılanırlar ve konağının üst katına buyur edilirler. Kafilede bulunan iki nefere de konağın giriş katında cümle odasında, sedirde yer gösterilir. Odanın bir  köşesinde  ev sahibinin annesi , yüz yaşını aşkın Sıddıka Hanım oturmaktadır. Sıddıka Hanım otoriter bir tavırla "evlatlara iyi bakın, kahve yapın, karınlarını iyi doyurun" talimatını verir.

                                                             (Mustafa Kemal Atatürk)

               İki nefer kahvelerini içerken üst katta bir telaş yaşanır . Miralay İsmet bey ve Binbaşı Saffet Bey aranmaktadır. İki neferin aranan şahıslar olduğu anlaşılır. İsmet İnönü olayı sonraları şöyle anlatacaktır." Bizi bir büyük eve götürdüler. Burada beyefendilere, yani Celaleddin Arif’e ve diğer mebus beyefendilere çok itibar edildi. Onları evin üst katına çıkardılar, ağırladılar. Bizi de, Saffet’le ikimizi, kafilenin iki asker yardımcısı olarak evin altında kahve ocağına soktular. Hiç ses çıkarmadık, gösterilen yerde oturuyoruz. Kafile yukarıda yerlerine yerleşince, bizi göremeyince beni aramaya başlamışlar. Ben biraz da azizlik olsun diye sesimi çıkarmadım. Ev sahibi muteber misafirlerinin telaşını görüp benim kim olduğumu anlayınca, koşarak geldiler, özür dilediler ve bizi yukarıya aldılar.

Sonra ev sahibi Şükrü Bey’le ben yakın arkadaş oldum"

                                                                 (Göden Hüseyin Ağa)

                Ankara'ya gitmekte olan kafilede, Miralay İsmet Bey, Binbaşı Saffet Bey (Arıkan ) Celaleddin Arif Bey, İsmail Fazıl Paşa(Ali Fuat Paşa’nın babası ) ,Kırşehir Mebusu Ali Rıza bey, Çerkez Ethem'in kardeşi Raşit Bey ,Üsküdar Özbek Tekkesi Şeyhi Ata Efendi bulunmaktadır. Misafirler Bolu eşrafının evlerine taksim edilir, o geceyi Bolu'da geçirirler. Ankara'ya doğru zorlu bir yolculuk onları beklemektedir.

                                                                (Gülezler Konağı)

                             ****

                     28 Mart 1920 gecesini Bolu’da  geçiren Miralay İsmet Bey ve beraberindekiler sabah erken saatlerde Ankara’ ya hareket ederler . Güzergah Dörtdivan- Gerede- Yabanabat (Kızılcahamam )-Ankara   olması gerekirken kafilenin güvenliği düşünülmüş ,yeni güzergahın  Bolu’nun Güneyindeki Seben Dağı  üzerinden Kızık köyü - Kozyaka Köyü –Çarşamba (Seben ) –Nallıhan- Beypazarı-Ankara  şeklinde olması kararlaştırılmıştır.  . .Bolu Kuvayı Milliye örgütü, Gerede  güzergahın güvenliği olmadığı,  kafileye pusu kurulduğu haberini almış ve buna göre  önlemini  almıştır.

                                                  (Celaleddin Arif Bey)

                Güzergah değişikliği çok  gizli tutulmuş,  Mehmet Şükrü Bey yeni güzergah üzerinde bulunan Kızık köyü  Muhtarı  Göden Hüseyin  Ağa’ya haber göndermiş, o da yanında kendi seçtiği   güvenilir,silahlı ,gözü açık on beş kişi ile birlikte bir gün önce Bolu’ya  gelmiştir.   

               Kuvayı Milliyeciler şaşırtma için  iki tane perdeleri  kapatılmış fayton hazırlatırlar. Faytonlar sabah erken  saatlerde içi boş olarak Gerede güzergahına gönderilir. Kuruçay Mevkiine gelindiğinde  pusu kuranlar  faytonların önüne keserler , kimsenin olmadığını görünce faytoncuları döverek geri gönderirler. Aynı saatlerde  Göden Hüseyin Ağa  kılavuzluğundaki kafile   gizlice hareket  etmiş, çoktan Seben dağlarına  doğru  yolu tutmuştur.  

                                      (Arif-Ahmet Beylerin Köy Konağı)

             Kafile   akşam saatlerinde  Kozyaka   Köyü’nde  Asım –Ahmet (Özkök)  beylerin  evlerine varır.   Miralay  İsmet Bey  ve beraberindekiler  Kozyaka Köyünde hürmetle ağırlanır ve  o geceyi güvende geçirirler. Asım beyle birlikte kafileyi   Nallıhan ‘da başka bir kılavuz grubuna  teslim eden Göden Hüseyin  Ağa, bu hadiseyi sonraları   yıllarca haklı olarak  gururla  anlatacaktır.           

         

                                              (İsmail Fazlı Paşa)

                    Mustafa Kemal Paşa kafilenin yolculuğunu  başından sonuna kadar takip etmiş ,geçiş esnasında güvenliğin sağlanması için güzergahta yetkililerle haberleşmeyi sürdürmüştür. .

                      Kafile nihayet , 3 Nisan 1920’de  Ankara’ya ulaşacaktır. (*)

                                                  (Kurtuluş Savaşı)

                                    ****             ****       

             Dip not ,  ilginç bir ayrıntı

           Benim de  köyüm olan Kozyaka’da,  kafileyi evinde ağırlayan  Asım Bey’in torunu olan ve iki yıl evvel doksan yaşında vefat eden Kemal  Özkök amcamız sağlığında,  hatıratlarda okuduğum bu hadiseyi bizzat bana   anlatmıştı.  Hadisede ilk defa duyduğum ve hiç kimsenin bilmediği ayrıntı var. Kemal Özkök’ün anlattığına göre, İsmet Paşa köyden   ayrılırken  dedesi Asım Bey’e “sizi rahatsız edebilirler , buraya bir makineli tüfek bırakalım ,kendinizi korursunuz ” diyerek , bir makinalı tüfek, yeterli miktarda mermi bırakır. Nefer  kılığında yolculuk eden , çok iyi temkinli bir    kurmay  olduğu bilinen Miralay İsmet Bey’in   işi şansa  bırakmadığı, kafilenin güvenliği için   önlem aldığı , yanlarında  gerekli silah ve teçhizatla  yolculuk ettikleri  anlaşılıyor. Makinalı tüfek, isyan dalgaları bütün bölgeyi sardığında  ve sonrasında da hiç   kullanılmamış ,evde bir hatıra olarak saklanmış,ta ki 12 Eylül 1980 ihtilalinde geri alınıncaya kadar.  Bu tarihten önce de Seben ilçesine   yeni tayin edilen  her jandarma komutanı, envanterde kayıtlı olduğu için  makinalı tüfeği merak eder ,görmeye gelirmiş.

                                              (Mehmet Şükrü Bey)

(*)  Gülezler Konağı

(**) Bu tarih ,bazı kaynaklarda 9 Nisan olarak geçmektedir.

                                                   (Şeyh Ata Efendi)

Kaynakça; (1) TBMM Bolu Mebusu Mehmet Şükrü Gülez  (1920-1939) Serap ÜSTÜNEL GÜL Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu Halk Kültürünü Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları No: 10

                  (2) Milli Mücadele Günlerinde Bolu Seçme Anılar (1) Mehmet Tunçkol

                  (3) İstiklal Savaşı’nda Mudurnu Bolu Düzce  -  Yazan Selim Sarıbay, Yayına Hazırlayan  :Mehmet Tunçkol

                  (4) Prof. Dr. Utkan KOCATÜRK-İsmet İnönü ile 9 Mayıs 1973'te yapılan bir konuşma. 

                                                   (Saffet Arıkan)

Güncelleme Tarihi: 14 Şubat 2022, 14:13
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER